Utwór
 
Osoba
 
Zespół
 
Serie
 
 
Publikacja
 
Rękopis
 
Instytucja
Szukaj
[Jak korzystać?]

[Więcej] Czy wiesz...

która „cywilna” piosenka zdobyła Złoty Pierścień na Festiwalu Piosenki Żołnierskiej w Kołobrzegu w 1976 r.?

[dowiedz się]

Biblioteka :: Rota1910

100-lecie prawykonania "Roty" - posłuchaj...

11 września 2010 roku na Placu Matejki w Krakowie przybył kilkutysięczny tłum, aby świętować 100 lecie odsłonięcia Pomnika Grunwaldzkiego ufundowanego przez Ignacego Paderewskiego w pięćsetną rocznicę Bitwy pod Grunwaldem. Jednym z ważniejszych powodów tak licznej frekwencji było również stulecie pieśni Rota. Przed wiekiem, w tym samym miejscu, spotkały się chóry z całej Rzeczpospolitej, aby po raz pierwszy wspólnie zaśpiewać ten ważny dla wielu Polaków utwór. W sprawozdaniach z ówczesnych uroczystości znalazł się zapis, mówiący o tym, że w prawykonaniu brało udział tysiąc osób. Z niemałą satysfakcją informujemy, że współczesne wykonanie było dziełem ponad 1500 wokalistów, którzy przybyli tego dnia do Krakowa z oddalonych niekiedy o kilkaset kilometrów krańców naszej ojczyzny. Ten szczególny i wzruszający gest zasługuje na najwyższą pochwałę i uznanie, zaś samo wykonanie, w tak wielkim gronie, pieśni na cztery głosy potwierdziło jedynie wysoki kunszt i profesjonalizm chórzystów i dyrygentów. Słowa podziękowania kieruję również do wszystkich innych osób, urzędów i instytucji które udzieliły wsparcia temu niezwykłemu przedsięwzięciu.
Waldemar Domański
Dyrektor Biblioteki Polskiej Piosenki



Medal okolicznościowy - 100 lecie pieśni Rota - czytaj...

100-lecie prawykonania "Roty" - opis wydarzenia

Posłuchaj "Roty" wykonanej 11 września 2010 roku na Placu Matejki w Krakowie Zobacz galerię zdjęć

Chóry, które wzięły udział w uroczystości:

- Chór kameralny "Quattro Voci"
- Chór Rodzinny Lucjana Dmytrzaka
- Chór Mieszany "Ogniwo" Katowice
- Mieszany Chór Mariański
- Chór "Czestram" z Golejewka
- Chór Kameralny "GCK Belfersingers"
- Chór V Liceum Ogólnokształcącego im. A. Witkowskiego w Krakowie
- Gimnazjalny Chór Miasta Świdnika
- Chór II Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie
- Chór Mieszany "Cordiale Coro" z Aleksandrowa Kujawskiego
- Chór "Eligiusz" ze Świątnik Górnych
- Chór "Tutte le Corde" z Gdowa
- Chór Szkolno-Parafialny z Morawicy k. Krakowa
- Chór "Nowina"
- Chór "Lutnia Krakowska"
- Zespół Wokalny "Melodia"
- Towarzystwo Śpiewu "Cecylia"
- Chór Bytomskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku
-
Zespół Muzyki Dawnej "Canticum Novum"
- Chór Męski "Audeo"
- Chór "Dominanta" ze Starego Lubotynia
- Chór im. Jana Pawła II w Strumianach
- Chór "Masłowianie"
- Chór "Św. Barbara" z Piekar Śląskich
- Chór "Con amore" Publicznego Gimnazjum im. W. Jagiełły w Parczewie
- Chór Dębnicki parafii św. Stanisława Kostki na Dębnikach
- Chór "Canon" z Białobrzegów
- Chór "Zasolnica" z Porąbki
- Chór "Harfa" z parafii oo. Karmelitów na Piasku w Krakowie
- Piski Chór Kameralny
- Chór Kolegiaty św. Anny w Krakowie "Schola Cantorum Cracoviensis"
- Zespół Pieśni i Tańca "Eliksir" działający przy OSP w Kannie
- Akademicki Chór Mieszany "Con Amore"
- Chór "Amicus" przy kościele św.Jana z Kęt w Krakowie
- Chór "Canon" z Nowego Wiśnicza
- Chór "Kanon" z Krakowa
- Chór "Amabile" Zespołu Szkół nr 1 im. W. Grabskiego w Lublinie
- Rzemieślnicze Towarzystwo Śpiewackie "Hasło" im. Dra H. Jordana w Krakowie
- Chór Kameralny I Liceum Ogólnokształcącego w Rawiczu
- Chór Mieszany Katedry Wawelskiej
- Archidiecezjalny chór "Magnificat" z Przemyśla
- Stowarzyszenie Seniorów Chóru Chłopięcego Filharmonii Krakowskiej
- Chór Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie
- Akademicki Chór "Organum" przy Klubie Inteligencji Katolickiej w Krakowie
- Zespół wokalny "Fermata" z Zielonek
- Chór żeński "Bel Canto" z Zielonek
- Chór Towarzystwa Śpiewaczego "Lutnia" z Wieliczki
- Towarzystwo Śpiewacze przy Bibliotece Polskiej Piosenki


Uwaga! Wszystkim zespołom, które przybyły 11 września na Plac Matejki Kancelaria Prezydenta Miasta Krakowa przesłała podziękowania oraz pamiątkowe certyfikaty. Jednocześnie zwracamy się z prośbą o nadsyłanie na adres:
sekretariat@bibliotekapiosenki.pl
zdjęć, nagrań, artykułów z prasy lokalnej, innych materiałów oraz własnych opinii związanych z tym wydarzeniem w celu umieszczenia ich na naszej stronie internetowej.




Relacja filmowa

    
Kraków: 1500 osób śpiewa Rotę pod Pomnikiem Grunwaldzkim
Załadowane przez: redakcja_krakow. - Wiadomości wideo z całego świata
Materiał udostępniony przez Biuro Marketingu Turystycznego Miasta UMK


Prasa

 


Radio

Posłuchaj relacji radiowej


Posłuchaj zapowiedzi radiowej




Rekord świata z Biblioteką Polskiej Piosenki!

11 września 2010
Kraków, Rynek Główny
godzina 14.00

11 września na Rynku Głównym w Krakowie ustanowiliśmy rekord świata w masowym wykonaniu piosenki z filmu "Krzyżacy" zatytułowanej "Gdybym ci ja miała", którą śpiewała córka Juranda ze Spychowa, Danusia. 1000 uczestników rozdaliśmy batoniki "Danusia", które ufundowała fabryka czekolady "Wawel" z Krakowa. Dziesięciu losowo wybranych uczestników śpiewania otrzymało licencję na AutoMapę. Wokalnego wsparcia udzielił Chór "Ogniwo" z Katowic.
Warto wiedzieć: Grażyna Staniszewska - filmowa Danusia z "Krzyżaków" - zagrała między innymi w filmie pod tytułem "Rekord świata" (1977).



Zobacz galerię zdjęć

Pobierz tekst i nuty w formacie PDF AutoMapa


Nagraj swoją wersję i wyślij do nas!


Posłuchaj piosenki w wykonaniu Chóru "Ogniwo" z Katowic        Posłuchaj piosenki w wykonaniu Chóru Polskiego Radia

Posłuchaj piosenki w rockowej aranżacji (Szczerbiński/Mazurek)


Relacja filmowa

    

"Gdybym ci ja miała skrzydełka jak gąska"
Załadowane przez: redakcja_krakow. - Obejrzyj najnowsze wideo
Materiał udostępniony przez Biuro Marketingu Turystycznego Miasta UMK



Zobacz także www.rota1910.pl.


Zaproszenie dla chórów

Szanowni Państwo.
Na początku roku 2010 roku przysłuchiwałem się rozmowie na temat uroczystości związanych z obchodami Bitwy pod Grunwaldem w kontekście krakowskiego pomnika ufundowanego przez Ignacego Paderewskiego. W rozmowie pojawiały się pomysły, terminy, daty, wieńce, sztandary i… pytania, w jaki sposób uświetnić zbliżające się jubileusze. Wszak 600-lecie bitwy jest nierozerwalnie związane jest ze 100-leciem odsłonięcia pomnika.

W pewnym momencie postanowiłem włączyć się do rozmowy, przypominając, że jest jeszcze jeden powód do świętowania, a mianowicie stuletnia rocznica prawykonania „Roty” - pieśni niezwykłej, która w pewnym momencie kandydowała do bycia naszym Hymnem Narodowym. Zaproponowałem, aby jej niezwykła historia stała się głównym motywem wspomnianych obchodów. Wiersz opublikowany w prasie kobiecej przez Marię Konopnicką przeczytał siedzący u fryzjera kompozytor Feliks Nowowiejski i, nie czekając na golenie, w drodze do swojego domu napisał do niego przejmującą muzykę. Po kilku miesiącach ten właśnie utwór uświetnił moment odsłonięcia pomnika Grunwaldzkiego w 1910 roku. Niezwykłość tego wydarzenia polegała na tym, że zaśpiewały ją zjednoczone chóry podzielonej przez zaborców Rzeczypospolitej. Zaproponowałem, aby w ramach tegorocznych uroczystości stworzyć rekonstrukcję tamtych wydarzeń. „Rotę” miałby zaśpiewać współczesny, tysięczny chór śpiewaków.

Pomysł wzbudził zainteresowanie mediów oraz przychylność władz miasta. Przyszła pora namówić wykonawców, co też niniejszym - z nadzieją na przychylność i entuzjazm – czynię:

Serdecznie zapraszam na krakowski plac Jana Matejki 11 września 2010 roku. Ufając, że się tam spotkamy i stworzymy przedsięwzięcie prawdziwie niezwykłe, załączam list Prezydenta Miasta Krakowa Jacka Majchrowskiego oraz informacje organizacyjne.

Waldemar Domański
Dyrektor Biblioteki Polskiej Piosenki


List prezydenta Jacka Majchrowskiego Informacje organizacyjne Nuty i tekst




Uwaga! Prezentowany powyżej zapis nutowy oraz tekst po analizie oraz uwagach chórów został zmieniony i w obecnej formie jest obowiązujący dla wykonania 11 września w Krakowie.



Zgłoszone chóry:

- Chór kameralny "Quattro Voci"
- Chór Bazyliki OO. Cystersów w Mogile
- Chór Rodzinny Lucjana Dmytrzaka
- Chór Mieszany "Ogniwo" Katowice
- Mieszany Chór Mariański
- Chór "Czestram" z Golejewka
- Chór Kameralny "GCK Belfersingers"
- Chór V Liceum Ogólnokształcącego im. A. Witkowskiego w Krakowie
- Chór Kameralny "Meridies" ze Starachowic
- Gimnazjalny Chór Miasta Świdnika
- Chór II Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie
- Chór Mieszany "Cordiale Coro" z Aleksandrowa Kujawskiego
- Chór "Eligiusz" ze Świątnik Górnych
- Chór "Tutte le Corde" z Gdowa
- Chór Szkolno-Parafialny z Morawicy k. Krakowa
- Chór "Nowina"
- Chór "Lutnia Krakowska"
- Chór "Lege Artis"
- Zespół Wokalny "Melodia"
- Towarzystwo Śpiewu "Cecylia"
- Chór "Canticum Iubilaeum"
- Chór Bytomskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku
-
Zespół Muzyki Dawnej "Canticum Novum"
- Chór Męski "Audeo"
-
Chór Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie
- Chór "Dominanta" ze Starego Lubotynia
- Chór Towarzystwa Śpiewaczego "Lutnia" z Wieliczki
- Chór im. Jana Pawła II w Strumianach
- Schola Liturgiczna Parafii Miłosierdzia Bożego Na Wzgórzach Krzesławickich
- Chór "Psalmodia" Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie
- Chór "Masłowianie"
- Chór Zespołu Szkół nr 9 w Lublinie
- Chór Szkoły Podstawowej nr 52 w Lublinie
- Niepołomicki Chór Gimnazjalny
- Chór "Św. Barbara" z Piekar Śląskich
- Chór "Con amore" Publicznego Gimnazjum im. W. Jagiełły w Parczewie
- Chór mieszany "Małgorzata" z Lysek
- Chór Dębnicki parafii św. Stanisława Kostki na Dębnikach
- Chór "Canon" z Białobrzegów
- Zespół wokalny "Fermata" z Zielonek
- Chór żeński "Bel Canto" z Zielonek
- Chór Męski "FAYER-TON" przy OSP w Dulczy Małej
- Szczawnicki Chór Kameralny
- Chór "Cantata" z Niepołomic
- Akademicki Chór "Organum" przy Klubie Inteligencji Katolickiej w Krakowie
- Chór "Zasolnica" z Porąbki
- Chór "Harfa" z parafii oo. Karmelitów na Piasku w Krakowie
- Chór "Rezonans" Gminnego Zespołu Szkół w Piszu - rezygnacja
- Piski Chór Kameralny
- Chór Kolegiaty św. Anny w Krakowie "Schola Cantorum Cracoviensis"
- Zespół Pieśni i Tańca "Eliksir" działający przy OSP w Kannie
- Akademicki Chór Mieszany "Con Amore"
- Chór seniorów ZPiT "Elegia" z Rudnika
- Chór Kameralny przy parafii św. Judy Tadeusza w Krakowie
- Chór Kameralny przy Miejskim Domu Kultury w Bochni
- Zespół Kameralny "Pro Arte"
- Chór "Amicus" przy kościele św.Jana z Kęt w Krakowie
- Chór "Canon" z Nowego Wiśnicza
- Chór "Kanon" z Krakowa
- Chór "Amabile" Zespołu Szkół nr 1 im. W. Grabskiego w Lublinie
- Rzemieślnicze Towarzystwo Śpiewackie "Hasło" im. Dra H. Jordana w Krakowie
- Chór "Żołnierskie Echa" z Kielc
- Chór Kameralny I Liceum Ogólnokształcącego w Rawiczu
- Chór Mieszany Katedry Wawelskiej
- Archidiecezjalny chór "Magnificat" z Przemyśla
- Towarzystwo Śpiewacze przy Bibliotece Polskiej Piosenki


24 sierpnia 2010 upłynął termin nadsyłania potwierdzeń uczestnictwa w uroczystym odśpiewaniu Roty na Placu Matejki w Krakowie. Na podstawie otrzymanych danych opracujemy z organizatorem obchodów 100-lecia odsłonięcia Pomnika Grunwaldzkiego optymalny plan gwarantujący bezpieczeństwo i sprawną realizację uroczystości. W przeciągu kilku dni do wszystkich zainteresowanych chórów wyślemy pocztą elektroniczną niezbędne informacje dotyczące ich udziału w jubileuszu. Jeszcze raz bardzo dziękujemy za tak liczny odzew na nasz krakowski apel.

Lista rezerwowa:
(W związku z dużym zainteresowaniem i kolejnymi zgłoszeniami chórów, które nie zdążyły dopełnić formalności w wyznaczonym terminie stwarzamy listę rezerwową. Występ chórów będzie uzależniony od ilości wolnego miejsca na Placu Matejki, o czym poinformujemy zainteresowane grupy indywidualnie.)

- Chór Parafialny św. Cecylii w Rudzie Śl. – Kochłowicach
- Zespół wokalny ze Szkoły Podstawowej nr 2 w Krakowie
- Stowarzyszenie Seniorów Chóru Chłopięcego Filharmonii Krakowskiej
- Chór gospel Joyful Voice
- Chór Akademicki UJ CAMERATA IAGELLONICA


Radio

Posłuchaj zapowiedzi radiowej



Rota

Tytuł

Rota

Autor słów

OsobaKonopnicka Maria

nieznany [14]

Komentarz: Autor czwartej zwrotki (por. trzeci wariant tekstu).

Autor muzyki

OsobaNowowiejski Feliks

Komentarz: Melodia w śpiewniku Waleriana Adamskiego jest zgodna z oryginalnym manuskryptem kompozytora.

Data powstania

1908

Miejsce powstania

Cieszyn

Nuty

nuty w formacie PDF



Szanujmy wspomnienia

Jeżeli posiadasz: rękopisy, książki, śpiewniki, nuty, plakaty, pocztówki, zdjęcia itp. lub inne przedmioty o wartości muzealnej lub cenne pamiątki związane z polską kulturą muzyczną, skontaktuj się z nami.

Nasze projekty:
- Szanujmy wspomnienia
- Polskie pieśni i piosenki w zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej


Media


Posłuchaj audycji o 'Rocie'




















7654321Wariant:Tekst utworu

Wariant 1

Nie rzucim ziemi skąd nasz ród!

Nie damy pogrześć mowy!

My, polski naród, polski lud,

Królewski szczep piastowy.

Nie damy, by nas zgnębił wróg!

Tak nam dopomóż Bóg!/bis

Do krwi ostatniej kropli z żył

Bronić będziemy ducha,

Aż się rozpadnie w proch i pył

Krzyżacka zawierucha

Twierdza nam będzie każdy próg.

Tak nam dopomóż Bóg!/bis

Nie będzie Niemiec pluć nam w twarz,

Ni dzieci nam germanił.

Wstanie potężny hufiec nasz,

Duch będzie nam hetmanił

W ten dzień, gdy zagrzmi złoty róg!

Tak nam dopomóż Bóg!/bis [1], [5]

Wiersz pod tym tytułem napisała OsobaMaria Konopnicka (1842–1910) w czasie pobytu w Cieszynie w 1908 r. jako protest przeciwko ustawie wywłaszczeniowej w zaborze pruskim[13]. W 1901 r. miały miejsce znamienne wypadki we Wrześni, gdzie młodzież nie chciała odmawiać pacierza po niemiecku w szkole. Dzieci zostały bestialsko pobite przez pruskich nauczycieli, którzy według Bismarcka byli bardziej urzędnikami państwowymi niż pedagogami. Wydarzenie to obiegło łamy prasy całej Europy demaskując politykę germanizacyjną stosowaną w zaborze pruskim[16]. Od XIX w. osadnicy niemieccy poprzez Towarzystwo Kresów Wschodnich (HaKaTa) wykupywali ziemię od polskich chłopów, by ich sprowadzić do poziomu robotników rolnych[13]. Autorka, wówczas ceniona już poetka i wybitna działaczka, była inicjatorką akcji protestacyjnej przeciwko polityce germanizacji oraz aktom gwałtu ze strony władz we Wrześni[8]. Do słów opracowanych przez Marię Konopnicką muzykę napisało aż sześciu kompozytorów. Do dzisiaj zachowała swoją żywotność melodia skomponowana w 1910 r. przez OsobaFeliksa Nowowiejskiego (1877–1946)[17].

„13 stycznia 1910 r. znakomity kompozytor Feliks Nowowiejski udaje się do zakładu fryzjerskiego przy ulicy Floriańskiej nr 20. Oczekiwanie na brzytwę skraca sobie lekturą „Przodownicy” – pisemka dla kobiet z gminu. Znaleziony w nim wiersz Marii Konopnickiej „Pobudka” powoduje, iż kompozytor rezygnuje z golenia, wybiega na Planty i w ciągu godzinnego spaceru komponuje „Rotę”, która już 23 stycznia będzie wykonywana przez chór „Sokół” na wieczornicy ku czci powstania styczniowego, a oficjalnie 15 lipca na obchodach 500-lecia Grunwaldu. Pytany przez dziennikarzy, gdzie znalazł natchnienie, Nowowiejski (ku oburzeniu Konopnickiej) do końca życia będzie opowiadał, że w zakładzie fryzjerskim. Autorka słów nigdy nie spotka się z autorem melodii.

Kraków, a osobliwie krakowski artysta Jacek Puget będą próbować nakłonić Konopnicką do zmiany słów „Nie będzie Niemiec pluł nam w twarz”, ta jednak nie chce wprowadzić poprawki. W rezultacie powstała w Krakowie pieśń nigdy nie zostanie naszym hymnem narodowym” – fragment dotyczący Roty przejęty z publikacji pt. To jest Kraków, mości książę[18].

Po raz pierwszy pieśń została wykonana 15 lipca 1910 r. w Krakowie podczas wielkiej manifestacji patriotycznej związanej z uroczystym odsłonięciem Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie ufundowanego przez OsobaIgnacego Jana Paderewskiego dla upamiętnienia 500 rocznicy zwycięskiej bitwy. Utwór śpiewały wówczas pod dyrekcją kompozytora wszystkie chóry Krakowa, do których dołączyli się jeszcze chórzyści przybyli z terenu Górnego Śląska[9] oraz z obszarów objętych zaborami. Uroczystość ta była wielką demonstracją jedności Polaków u progu ostatecznej walki o niepodległość[16]. Tymczasem prawykonanie Roty odbyło się w innym miejscu – w hali „Sokoła” przy ulicy Wolskiej (dziś jest to ulica Piłsudskiego). Ten historyczny budynek, przebudowany przez Teodora Talowskiego, funkcjonuje do dziś[12].

Rota to jedna z najbardziej znanych pieśni narodowych, którą żołnierz wykonywał w każdych okolicznościach, a szczególnie, gdy mu dopiekli opiekunowie spod znaku czarnego orła. Tekst tego utworu zawierał credo polityczne, które wyrażało ówczesne nastroje społeczeństwa[3]. Jeszcze przed wojną stał się hymnem Skautów, później ulubioną chóralną rotą przysięgi Legionów, obecnie ogólną własnością narodu[14]. Do 1918 r. uważany był za nieoficjalny hymn narodowy[8]. W latach schyłkowych PRL nagminnie „krzyżacka zawierucha” była zastępowana „sowiecką”, podobnie jak „Niemiec... germanił” – „Sowiet... tumanił”[13].

Rotę wspomina m.in. Aleksander Baumgardten (1908–1980) w swoim wierszu pt. Katowicka ballada, w którym mowa „o tych dzieciach, co padły w Katowicach na rynku we wrześniu” 1939 r. Poniżej wybrany jego fragment:

Nic, że serce omdlewa,

Trzeba wrogom zaśpiewać,

niech im drogę –

Choć piosnka zagrodzi.

I buchnęła piosenka!

Śpiewa harcerz, panienka –

Najpierw o Tej, co nigdy nie zginie,

Potem „Rotę”, a potem

Wspomną „Szarą piechotę”,

Ukochaną melodię w drużynie[17].



Grafika i rękopisy



 
Copyright © 2007-2011 Biblioteka Polskiej Piosenki • Ostatnia aktualizacja: 2017-01-18 01:17
powered by Athenadeign by TreDo
Odsłon od Listopada 2007
62790747

Odwiedzin od Grudnia 2010
44906937
Korzystanie z zamieszczonych na stronie internetowej utworów (w szczególności tekstów piosenek i nut) i ich opracowań, w całości lub jakichkolwiek fragmentach, jest dozwolone wyłącznie w zakresie własnego użytku osobistego w sposób nienaruszający normalnego korzystania z utworu lub słusznych interesów twórcy. Zakazane jest korzystanie lub/i rozporządzanie opracowaniami, przeróbkami i modyfikacjami utworów zamieszczonych na stronie internetowej. W szczególności zakazane jest wykorzystywanie zamieszczonych na stronie internetowej utworów lub/i ich fragmentów, w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób, w celach zarobkowych.

Biblioteka Polskiej Piosenki dąży do popularyzacji i utrwalenia wiedzy o polskiej piosence historycznej i współczesnej. Jako instytucja publiczna stara się utrzymać najwyższe standardy zgodności z obowiązującym w Polsce prawem. Biblioteka nie czerpie żadnych korzyści z podejmowanych przedsięwzięć - kieruje się dobrą wolą. Szacunek do pracy Twórców, Autorów i Artystów jest jedną z fundamentalnych zasad funkcjonowania Instytucji. Jeżeli umieszczenie tekstu utworu jest sprzeczne z czyimiś prawnymi lub osobistymi interesami - uprzejmie prosimy o kontakt przy pomocy znajdującego na górze strony formularza lub przy pomocy poczty elektronicznej. Tekst zostanie bezwzględnie usunięty.

Strona Biblioteki Polskiej Piosenki wykorzystuje tzw. pliki cookie do zliczania unikatowych odwiedzin oraz przechowywania informacji o historii odwiedzonych rekordów Biblioteki Cyfrowej. Pliki cookie nie są przechowywane po zamknięciu sesji przeglądarki. Odwiedzający może zmienić ustawienia plików cookie korzystając z odpowiednich okien ustawień swojej przeglądarki.